در درمان تعدادی از بیماریهای مربوط به اعصاب و روان
بیان نظریّۀ استاد آیت الله علّامه سیّد حسن ضیائی در درمان تعدادی از بیماریهای مربوط به اعصاب و روان:
مواردی که باید در تمامی بیماریهای ذکر شده، پرهیز شود:
1. انواع تندیها: فلفل، سُسفلفل، سُس أنبه، غذاهای هندی، هر نوع ادویۀ تند و...
2. اسانسهای شیمیایی: نوشابههای گازدار، آبمیوههای شیمیایی و...
3. مواد قندی شیمیایی (قند، شکر، شیرینیجات قنادیها و...).
4. خوراکهای صنعتی و غذاهای آماده (فست فودها، سوسیس، کالباس، همبرگر، پیتزا و...) [که بسیاری از املاح مقوّی و ویتامینهای آن از بین رفته و 80 درصد آنزیمهای مفید آن پائین آمده]
5.انواع ترشیها: آلوچه، گوجهسبز، لواشک، قرقروت، لیمواَمانی، آبلیمو ترش، ترشیهای بندری و لیته و ...
6. پوست حبوبات
7. غذاهای مانده
8. زیادهروی در مصرف گوشت قرمز (مخصوصا گوشت گاو) و غذاهای سرخ شده.
9.کافئین زیاد (چای، قهوه، شکلات، نسکافه، کاکائو)
عرقیّات مفید در درمان بیماریهای اعصاب:
1ـ عرق طبیعی بیدمشک (مقوّی اعصاب، آرامبخش)، 2ـ عرق طبیعی گُل بهار نارنج (ضدّ میگرن، ضدّ کابوس شبانه، ضدّ بیماری وحشت)، 3ـ عرق طبیعی آویشن (آرامبخش و ضدّ تنش عصبی)، 4ـ عرق طبیعی استوخدوس (ضدّ میگرن)، 5ـ عرق طبیعی بادرنجبویه (ضدّ اضطراب و دلهره، ضدّ افسردگی)، 6ـ عرق طبیعی ریحان (ایجاد خواب آرام و رفع سرگیجه)، 7ـ عرق طبیعی شنبلیله (تقویت قوای جسمی و دِماغی)، 8ـ عرق طبیعی شوید (در بیمارانی که چربیهای مضرّ خونشان بالاست، برای رفع احساس کسالت و خواب آلودگی مفید است)، 9ـ عرق طبیعی طارونه (مقوّی اعصاب، آرامبخش، ضدّ روماتیسم)، 10ـ عرق طبیعی مرزه (رفع ضعف عمومی یا ضعف ناشی از استرس).
استرس (یعنی نگرانی مستمر، یعنی احساسِ تَنِش و فشار روانی):
علائم شروع استرس که حاکی استرس شخص است:
1ـ احساس اضطراب، 2ـ تحریک پذیری، 3ـ بیقراری، 4ـ ضربگرفتن انگشتان، 5ـ تکاندادن زیاد دست و پا، 6ـ حملات وحشتزدگی، 7ـ احساس خُردشدگی، 8ـ نداشتن انرژی، 9ـ پُرخوری یا کمخوری.
علل ایجاد استرس:
1ـ خودخوری، درگیری ذهنی و فشار روانی، 2ـ مصرف زیاد گوشت قرمز (مخصوصا گوشت گاو) و غذاهای سرخ شده، 3ـ مصرف شیرینیجات غیرطبیعی، 4ـ کمبود ویتامینB، ـ 5ـ کمبود پُتاسیُم، 6ـ کمبود مَنیَزیُم، 7ـ نکته سنجیهای بیجا، 8ـ داشتن توقّعات بیجا و انتظارات بیجا از دیگران، 9ـ عاقّ والدین، 10ـ قاطع رَحِم، 11ـ اهمیّت بیشاز اندازه به کار، 12ـ داشتن کارهای استرس زا مانند رانندگی، صندوقداری بانک، کارهای مدیریّتی و...، 13ـ لباستنگ پوشیدن، 14ـ کفشتنگ پوشیدن، 15ـ زیادبودن گرمای محیط یا گرمای هوا
اثرات سوء و بد بیماری استرس روی بدن:
1ـ بطور کلّی گوئیم بیماری استرس موجب ایجاد بیماریهای پوستی میشود مانند: لکّههائی روی پوست (مثل بیماری بَهَق)، 2ـ کاهش قدرت باروری، 3ـ جوش زدن، 4ـ میگرن، 5ـ مشکلات گوارشی، مانند: تُرش کردن، 6ـ اختلال در خواب، 7ـ مشکلات قاعدگی، مانند: نامنظّمی قاعدگی، قاعدگی شدید و قطع قاعدگی، 8ـ فرسودگی سیستم ایمنی بدن که علامت استرس شدید است، 9ـ کسانیکه زیاد اقدام به عملهای ترمیمی پوست و زیبائی میکنند، نشانۀ استرس زیاد آنها است، 10ـ گاهی حالت بیحوصلگی و گاهی حالت کثیرالشّک و گاهی حالت وسواسی دارد، 11ـ ریزش مو به نوع سکّهای، 12ـ کم خوری استرسی یا پُرخوری استرسی.
درمان استرس:
1ـ صبحانه: شیر تازۀ گاو کمچرب با عسل زعفران یا عسل عنّاب بخورد.
2ـ مصرف سبزیجات (جعفری، ترخون، مرزه، پونه، نعنا، آویشن، ریحان، کاهو بدونسُس)، میوهجات (گلابی رسیدۀ شیرین، لیمو شیرین، میوۀ شاهبلوط (فندق کوهی)، خوردن سیب قرمز رسیدۀ شیرین معطّر طبیعی).
3ـ مصرف کدو حلوائی، تخمۀ خام کدو.
4ـ مصرف روغن زیتون طبیعی، یا زیتون خوراکی.
5ـ خوردن ماهی که بعد از آن عسل طبیعی بخورید.
6ـ خوردن غلّات (گندم، جو، ذرّت، برنج)، سبوسها (سبوس گندم، سبوس جو، سبوس برنج)؛ زیرا برای درمان استرس و اضطراب نیاز به ویتامین B5است که در سبوس غلّات هست لذا گوئیم نانگندم سبوسدار، نانجو سبوسدار، نانبرنجی سبوسدار مصرف شود.
7ـ ماست شیرین کم چرب.
8ـ مغز خام بادام درختی شیرین.
9ـ ورزشهای مناسب و نرمشهای مفید در هوای آزاد حیاط منزل یا پارک (زنان به پارک بانوان بروند)
10ـ مصرف گلاب طبیعی.
درمان ضعف أعصاب/ اضطراب (دِلهُره):
1. روز را با «بِسْمِ اللهِ الرّحمنِ الرّحیم» آغاز کرده و نماز صبح بخوانید.
2. صبحناشتا یک استکان دمکردۀ گل راعی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) مخلوط با عسل آویشن.
3. صبحانه شیر تازۀ گاو کمچرب مخلوط با عسل آویشن.
4. وسط روز گلابی، انگور سیاه، انارشیرین، میوۀ بِه میل فرمایید.
5. نماز ظهر و عصر بخوانید، سپس چای کوهی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) با عسل آویشن بنوشید.
6. به همراه ناهار یک قاشق غذا خوری روغن زیتون، چند برگ کاهو بدونسُس و یک عدد پرتقال بخورید.
7. هفتهای دو بار ناهارها ماهی و میگو بخورید و بعد از خوردن ماهی حتماً عسل آویشن میل کنید.
8. عصرانه: آناناس، مخلوط زنجبیل با عسل آویشن، انار شیرین، میوۀ بِه، میوۀ شاهبلوط میلنمایید یا مخلوط یکاستکان عرق طبیعی بید مشک+ یک قاشق چایخوری تخم ریحان+ یک قاشق مربّاخوری عسل آویشن، یا شربت گلبیدمشک با عسل زعفران بنوشید.
9. نماز مغرب و عشاء بخوانید سپس دمکردۀ گل بهار نارنج با عسل آویشن میل کنید.
10.بعد از نماز میتوانید غذای کمکی بخورید مانند نان سبوسدار+ پنیر کم چرب+ مغز گردو+ سبزی خوردن (سبزی ترخون آن بیشتر باشد)
11. شام، سوپ رقیق شده (یک بشقاب) + آبغورۀ طبیعیِ نجوشیدۀ بینمک که در آفتاب نباشد (یک قاشق غذاخوری) + روغن زیتون خوراکی طبیعی (یک قاشق غذاخوری) + چند برگ کاهو (بدون سُس) و یک عدد لیمو شیرین.
12. شب قبل از خواب یک لیوان آب سیبِ طبیعیِ رسیدۀ تازۀ شیرین مخلوط با عسل آویشن.
13. به همراه غذا یا به همراه غذای کمکی، اسفناجخام یا پخته و سبزی ریحان بخورید.
14. سلنیوم ضدّ اضطراب و پتاسیم و منیزیم ضدّ ضعف اعصاب است که با خوردن ریز مغذیهایی همچون مغز خام بادام درختی شیرین و مغز تخمۀ خام کدو و کدو حلوائی و ماست شیرین کمچرب، میتوان آنها را تأمین کرد.
15. آنغوزه (صمغ کُما) در سرکۀ طبیعی حلّ کرده بنوشید برای اعصاب بسیار مفید است.
16. مصرف گلاب طبیعی (ضدّ اضطراب).
17. دَمنوش دارچین ضدّ اضطراب است (منع مصرف در حاملگی).
* کاهو (بدون سُس) بهترین دارو برای بیماران عصبی: مسکّن اعصاب، خواب آور و آرام بخش است و حتّی تشویش و نگرانی (استرس) و دلهره (اضطراب) را از بین میبرد. کاهو اثر ضدّ تشنّج دارد و در درمان مالیخولیا مفید است، همچنین کاهو باعث افزایش شیر مادر و تصفیه کنندۀ خون و کاهش دهندۀ حرارت اضافی خون است و بخاطر دارا بودن آهن و اسید فولیک خونساز نیز میباشد.
درمان نکته سنجی بیجا، جنون عارضی، خشونت بیجا، عصبانیّت بیمورد:
1.صبحها: یک قاشق چایخوری پودر گُل راعی (هُوفاریقون) با عسل(منع مصرف در حاملگی و شیردهی)، 2.صبحانه: یک لیوان شیر تازۀ گاو+ یکقاشق غذاخوری عسل آویشن شیرازی، 3. وسطروز و عصرانه: چای کوهی (منع مصرف در حاملگیو شیردهی)، 4. ناهار: خاویار، میگو، با نان سبوسدار بخورید و هفت برگ کاسنی، 5. أوّل مغرب: یک قاشق مربّاخوری گلبهارنارنج با عسل آویشن نعنا، 6.شام: سوپ+ آبغوره+ روغن زیتون، با نان سبوسدار بخورید و هفت برگ کاسنی، 7.بعد از شام: یک لیوان آب سیب تازه طبیعی با یک قاشق غذاخوری عسل، 8.شب قبل از خواب: یک قاشق مربّاخوری سیاهدانه با عسل بجوید و بخورید، 9.شقیقهها و مَلاجِ خود را با روغن سیاهدانه ماساژ دهید.
کنترل عصبانیّت: 1.خواب منظّم داشته باشید، 2.خواب پیوسته داشته باشید، 3. آب سرد عادی بنوشید، 4.غذا سبک بخورید، 5.ترک موضع و مکانِ عصبانی شدن، نمائید، 6.سکوت بجا داشته باشید، 7.پاسخ زیبا بدهید.
درمان وسواس: مهمترین درمان در این بیماران اعتناء نکردن به وسوسه است.
درمانهای دیگر: 1ـ مصرف انار شیرین با پردۀ نازک روی دانههای آن (در روایات شیعه آمده)، 2ـ هر روز نصف قاشق چایخوری نارمشک با عسل میل گردد (ضدّ وسواس، ضدّ مالیخولیا، ضدّ دیوانگی)، 3ـ شکوفۀ پنبه: نشاطآور، ضدّ مالیخولیا و وسواس، 4ـ کمپوت انجیر یا مربّای انجیر ضدّ صرع، ضدّ جنون و ضدّ وسواس است، 5ـ میوۀ بِه رسیدۀ زرد شیرین معطّر آبدار (بدون پُرز روی میوه) و فرآوردههای آن.
درمان لرزش خفیف سَر و وسواس فکری:
1ـ قرص شیمیائی فلووکسامین به مدّت سه ماه، هر روز یک عدد (با تجویز پزشک متخصّص)، 2ـ صبحانه شیر گاو تازۀ کمچرب مخلوط با عسل آویشن، به همراه مربّای گُل بهارنارنج، 3ـ ظهر دمکردۀ چای کوهی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) مخلوط با عسل آویشن، 4ـ عصرانه انارشیرین یا آب انارشیرین یا ربّ انار شیرین، 5ـ شب شربت گُل بیدمشک مخلوط با عسل آویشن.
ضدّ وسواس، ضدّ مالیخولیا، ضدّ دیوانگی: هر روز نصف قاشق چایخوری نارمشک مخلوط با عسل گردد و میل شود.افسردگی:
عواملایجادافسردگی: 1ـ عاملژنتیکی، 2ـ عامل یادگیریغلط، 3ـ عواملاجتماعی (مهمترین علل بروزافسردگی، تشدیدافسردگیو کاهشافسردگی است)
علائم افسردگی: 1ـ فرد افسرده دچار حالتهای هیجانی و عاطفی منفی است، با دیگران نمیجوشد و برون گراییاش کم است و در خود فرو میرود، 2ـ فرد افسرده به خودش، به دنیا، و به آیندۀ خود و آیندۀ دنیا، احساس منفی دارد و ممکن است در افسردگی شدید، دست به خودکشی بزند و یا دیگران را بکُشد، 3ـ فرد افسرده دچار فَلَجی در تصمیم گیری میشود و نمیتواند تصمیم بجا و به موقع بگیرد، 4ـ فرد افسرده از فعّالیّتِ اجتماعی عقب میاُفتد و اگر خود را درمان نکند عقب ماندۀ واپَس گِرا، باقی میماند، 5ـ فرد افسرده دربارۀ دیگران احساسات منفی دارد. (فرد افسرده، حدّ اقلّ دو هفته نشانههای افسردگی را دارد).
افسردگی سه نوع است: أ. افسردگی عادی ( سرماخوردگی روانی )/ ب. أفسردگی درون زا (مالیخولیا) / ج. أفسرده خوئی
درمان انواع افسردگی:
أ. 1ـ نماز صبح خوانده و صبح ناشتا یک استکان دمکردۀ گل راعی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) مخلوط با عسل آویشن بنوشید.
2ـ نماز ظهر و عصر بخوانید، سپس یک استکان دمکردۀ چای کوهی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) مخلوط با عسل آویشن بنوشید.
3ـ به همراه غذا: فلفل قرمز و زردچوبه (از هر کدام یک گرم) مصرف کنید؛ زیرا باعث افزایش تولید اندروفین شده، در نتیجه کاهش افسردگی را بدنبال دارد (بشرطیکه سل ریوی و حسّاسیت پوستی نداشته باشید).
4ـ زعفران طبیعی به عنوان چاشنی به غذا اضافه کنید، ضدّ افسردگی است و آرام بخش میباشد (منع مصرف در حاملگی)
ب. 1ـ انیسون (بادیانِ خُتایی ـ بادیان سبز ـ رازیانۀ رومی ـ زیرۀ شیرین ـ حَبُّ الحُلوَه ـ بادیان هندی)، دانۀ آنرا نرم بکوبید و با گُلقند مخلوط نموده و بخورید، ضعف قوای دِماغی را برطرف میسازد و برای درمان مالیخولیا مؤثّر است.
2ـ هر روز نصف قاشق چایخوری نارمشک مخلوط با عسل گردد و میل شود، 3. کاهو (بدون سُس) به همراه ناهار و شام
ج. سیب قرمز معطّر لبنانی، سیب گلاب خراسان، سیب زرد، میوۀ بِه، مربّای بِه، گلابی، انگور سیاه.
توجّه: باید دانست 80 % مغز انسان، چربی است که 10 % آنرا اُمِگا 3 (اسید چرب ضروری) تشکیل میدهد.
در افسردگی حادّ، مغز انسان از حیث حجم و وزن کوچکتر است؛ لذا زیتون شیرین و روغن زیتون خوراکی فشار أوّل پِرِسی سرد به همراه غذا بخورید و شبها به عنوان غذای کمکی مغز گردوی تازه به همراه پنیر تازۀ کمچرب بجوید و بخورید.
فعّالیّت کمتر شخصی، فعّالیّت کمتر اجتماعی، خشونت بیجا، خودکُشی و حتّی قتل از کمبود اُمِگا 3 در بدن (مخصوصاً مغز) است.
بعضی از اقسام اُمگا 3 در خوراکیها موجود است: 1ـ سبزی خوردن (یک مُشت به همراه غذا)، 2ـ تخمۀ خام کدو (یک قاشق غذاخوری)، 3ـ مغز گردویِ تازۀ سالم (شبها به همراه پنیر)، 4ـ روغن زیتون طبیعی خوراکی فشار اوّل پِرِسِیِ سرد (یک قاشق غذاخوری به همراه غذا)، 5ـ خزۀ دریائی، در سفرهای زمینی، دریائی، هوائی و فضائی (یک قاشق مربّاخوری)، 6ـ یک الی سه خوشه انگور با هستۀ آن بجود و بخورد (مردان جوان هستۀ انگور را نخورند؛ زیرا باعث کاهش اسپرم و ناباروری میشود)، 7ـ مصرف یک قاشق غذاخوری سویا (لوبیا روغنی) به شرطیکه سویا را در دمای 50 درجه به بالای آب، به مدّت 20 دقیقه بجوشانید و پس از آبکشی استفاده کنید؛ زیرا دو سَمّ موجود در آن از بین رود، 8ـ مصرف ماهی سفید یا قزلآلا (کشور ژاپن بالاترین مصرف ماهی را در جهان دارد یعنی به إزاء هر ژاپنی، 50 کیلو در سال، در نتیجه ژاپنی ها 50 برابر میزان ابتلایشان به بیماری افسردگی کمتر است، ولی هر فرد آلمانی 50 برابر میزان ابتلایش به بیماری افسردگی بیشتر است که یکی از علل آن، اینستکه هر آلمانی میزان مصرف گوش ماهی او در سال کمتر از 10 کیلو است).
باید دانست اُمگا 6 برای فعّالیّتهای ذهنی مفید است، گرچه میزان نیاز بدن به اُمگا 6 کمتر از اُمگا 3 است، برای تأمین هر دو نوع، 1ـ روغن زیتون طبیعی خوراکی به همراه ناهار و شام خورده یا 14 عدد زیتون خوارکی طبیعی سفت شفّاف بخورید.
2ـ در هر نُه روز (یعنی هر سه روز، یکی از این پروتئینهای حیوانی را بخورید): الف. ذراع گوسفند (سَردست)، ب. ران مرغ بدون پوست (مخصوصاً بوقلمون بدون پوست) برای زنان و دختران، و ران خروس بدون پوست و بلدرچین برای مردان و پسران، ج. دوعدد متوسّط ماهی (سفید، قزلآلا) بدون پوست، که بعد از آن عسل طبیعی یا خُرما بخورید.
اختلال دو قطبی:
تبصره: کمبود لیتیوم چند بیماری میآورد: مانیا، اختلال دو قطبی، افسردگی
دریافت لیتیوم: 1ـ در هر شش ساعت یک لیوان آب چشمه سار، و یک لیوان آب معدنی، 2ـ نمک یُد دار به مقدار دو گرم، در اوّل و آخر غذا، 3ـ هفتهای دو بار به عنوان ناهار، مصرف ماهی سفید، ماهی قزل آلا یا ماهی ساردین. توجّه: بعد از آن، هفت عدد خرمای رسیده شیرین، و یک قاشق عسل طبیعی کوهی بخورید.
ضدّ افسردگی: 1ـ صبح ناشتا: نان سبوس دار با مخلوط مربّای گل بهار نارنچ و عسل آویشن، 2ـ انگور سیاه رسیده در بین روز، 3ـ ظهر: دمکرده چای کوهی، 4ـ مقداری بعد از ناهار: گلابی رسیده شیرین، 5ـ مقداری بعد از شام: سیب سرخ معطّر رسیدۀ شیرین.
ضدّ صرع / ضدّ غشی / ضدّ جنون / ضدّ تَوَحّش (ضدّ مانیا = حمله به دیگران و آزار رسانی به دیگران، نظیر سادیسم):
هر روز دو قاشق چایخوری دانههای بالنگو در یک لیوان آبجوش بجوشانید، هنگامیکه ولرم شد با عسل آویشن مخلوط کرده، میل نمائید.
ضدّ جنون:
1ـ روزی یک قاشق چایخوری پودر برگ سَنا، به همراه ماست یا دوغ شیرین مصرف کنید (به شرطی که کولیت روده نداشته باشید، بیشتر از دو هفته نخورید؛ زیرا تنبلی روده و تشدید یبوست و کولیت میآورد)، 2ـ صبح ناشتا و شب قبل از خواب، هر دفعه به مقدار سه درهم (یعنی تقریبا دو قاشق چایخوری؛ زیرا هر درهم متعارف تقریبا 2.5 گرم است) از دارو ترکیبی سیّد الاَدویه بخورید. طرز تهیّۀ دارو ترکیبی سیّد الاَدویه: برگ سَنا+ کشمش انگور یاقوتی (بدون هسته)+ هلیلۀ کابلی+ هلیلۀ زرد+ هلیلۀ سیاه، به نسبت مساوی مخلوط گردد. (مکارم الاَخلاق ص 188).
ضدّ سستی اعضا / ضدّ رعشه / ضدّ لقوه / ضدّ صرع / ضدّ کابوس / ضدّ سرگیجه / ضدّ مالیخولیا:
افسنطین کبیر (مروه = کشوتای رومی = خَتَرق) را با میوۀ أفتیمون و گُلِ اُستوخدوس دَم کنید و دمکردۀ آنرا بنوشید.
ضدّ وحشت ( ضدّ هیستری ) / ضدّ إختلال هراسی(ضدّ پانیک ) / کابوس (خواب وحشتناک):
1.چهارده عدد دانۀ سِپَند قورت دهید، سپس 12 ساعت بعد به مقدار یک نخود آنغوزه قورت دهید، درمان ترسو بودن و وحشت میکند، 2.یک استکان دمکردۀ گُل ساعتی (منع مصرف در حاملگی و شیردهی) با عسل آویشن، 3.دمکردۀ تمام گیاه بومادران (منع مصرف در حاملگی و شیردهی)، 4.قبل از خواب وضو گرفته و تسبیحات حضرت زهراء صلوات اللّه و سلامه علیها بخوانید، 5. میوۀ بِه رسیدۀ شیرین معطّر بدون پُرز میل شود.
6. ذکر ( لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيم ) در شبانه روز بگوید، برای رفع همّ و غمّ مفید است، 7. تمام گیاه گُلپَر ضدّهیستریو ضدّصرع است، 8. روزی یک استکان دمکردۀ گل بهارنارنج (ضدّ هیستری)، 9ـ بادام زمینی خام تازه (ضدّ هیستری، دلهره و بهت زدگی، توجّه:بیمار میگرن نداشته باشد)، 10ـ توت فرنگی زراعی (گُلخانهای نباشد).
بیخوابی:
عوامل بیخوابی: 1ـ تغییر محل زندگی (برای منزل، یا برای کار)، 2ـ تغییر در شرائط شغلی، 3ـ اضطراب مزمن، 4ـ امتحانات آخر تِرم، 5ـ استرس، 6ـ افسردگی (نقش بسزائی در بیدارخوابی دارد)، 7ـ مصرف سیگار، 8ـ مصرف موادّ مخدّر، 9ـ محیط نامناسب در هنگام خواب (شلوغی محلّ)، 10ـ دمای داغ یا سرد محیط خواب، 11ـ استفاده از رایانه، تلویزیون و ...، 12ـ مالباختگی، شکست مکرّر (استرس آورده)، 13ـ دیابت، 14ـ فشارخون، 15ـ سکتههای قلبی و عروقی، مغزی ناقص، 16ـ کابوس شبانه (علاوه بر دارودرمانی از روان درمانی نیز استفاده میشود)، 17ـ وحشت (هیستری) [علاوه بر دارو درمانی از روان درمانی نیز استفاده میشود]، 18ـ تُرشایِ شدید و ریفلاکس شدید، 19ـ مصرف کافئین زیاد و نوشابهها (مخصوصا عصر و شب)، 20ـ پُرکاری تیروئید، بیماریهای آسم، برونشیت، 21ـ بیماریهای کلیوی، 22ـ آلزایمر، 23ـ سردردهای میگرنی، عصبی و کِلاستِر، 24ـ تغییرات هورمونی در زمان قاعدگیو زمان یائسگی، 25ـ داروهای ضدّ بیماریهای قلبی، ضدّ آسم، 26ـ داروهای لاغری (که کافئین زیاد دارد)، 27ـ الکلیسم(شرابخواری)، 28ـ کمبود دریافت اکسیژن بخاطر انسداد مسیرهای هوائی، 29ـ در دوران انتهاء بارداری (در دوران بارداریو شیردهی دارو تجویز نمیشود)، 30ـ ترس از بیخوابی، 31ـ فعّالیّتهای ورزشیشبانه، 32ـ طولانیمدّت در محلّ خواب بودن و خواب نرفتن
تذکّر: خانم دکتر شیراز گوید: خواب عصرانه نداشته باشید؛ زیرا بیدارخوابی شبانه میآورد. ولی اسلام ولائی میفرماید: خواب قیلوله (خواب بین روز) مستحب است، خواب بعد از ناهار راحتی بدن است، امّا خواب شبانه جایز است.
بیخوابی مزمن، بیماریهای گوناگون میآورد: 1ـ سکتۀ قلبی، 2ـ فشارخون، 3ـ دیابت (در آیندۀ نزدیک یا دور باعث بیخوابی میشود و همچنین عوارض سوء دیگری میآورد)، 4ـ کاهش توجّه، 5ـ کاهش تمرکز، 6ـ اختلال در حافظه کوتاه مدّت، 7ـ اضطراب، 8ـ افسردگی، 9ـ اختلال در سیستم ایمنی بدن، 10ـ زود قبول کردن شکست، 11ـ ناهنجاریهای رفتاری، 12ـ آسیب به خود و دیگران زدن، 13ـ برهم خوردن زندگی خوب، 14ـ از کوره در رفتن، 15ـ بیحوصلگی، 16ـ نداشتن ارتباط صحیح با دیگران، 17ـ داد و بیداد در بیداری و خواب، 18ـ عدم رعایت الگوی بهداشت خواب (مثلاً هر وقت خوابتان آمد، همان وقت بخوابید).
توجّه: درمان اختصاصی بیخوابی، با استفاده از داروهای شیمیائی، علاوه بر ضعف حافظه و کاهش هوشیاری، اعتیاد به دارو نیز میآورد.
خواب آور طبیعی: 1. دوغ شیرین، ماست شیرین، به همراه نعنا و آویشن قبل از غذا، 2. دمکردۀ گُلساعتی با عسل قبل از خواب، 3. عطر اُستوخدوس، آرامشبخش و خوابآور است، 4.گُل بنفشۀطبّی، ضدّ صرع أطفالو خوابآور است، 5.حمّام کردن کودک در جوشاندۀ برگگیاه حَساس(گیاه قَهر) در درمان کودکان کمخواب یا دارای خوابسبک مفید است، 6.کاهو (بدون سُس) به همراه غذا خوابآور و آرامبخش است، 7.کدو به همراه غذا رفع بیخوابی و رفع سردرد و رفع خستگی اعصاب میکند، 8. قبل از خواب سیب رسیدۀ شیرین با عسل طبیعی بخورید، 9.جوشاندۀ اُستوخدوس و گلبهارنارنج و سنبل الطّیب، خوابآور بسیار عالی است و درمان خستگی میکند [توجّه: سنبل الطّیب نبایستی بههمراه گُل گاوزبان مصرف شود؛ زیرا باعث اُفت فشارخون و سرگیجه و ایجاد مسمومیّت شدید، و به کُما رفتن شخص و گاهی منجرّ به مرگ میشود. تبصره:نباید سنبلالطّیب با داروهایشیمیائی ضدّأفسردگی، ضدّاضطراب، آرامبخش، خوابآور، آنتیهیستامین مصرفشود؛ زیرا بسیارخطرناکاست.
تذکّر: زیادهروی در مصرف سنبل الطّیب نشود؛ زیرا مسمومیّت، خستگی، احساس سبکی سر، گشاد شدن مردمک چشم، مسمومیّت کبدی میآورد.]
ایجاد خواب طبیعی شبانه: 1ـ در اوّل مغرب در هر سوراخ بینی یک قطره روغن بادام شیرین بچکانید، 2ـ قبل از شام خوردن از مخلوط آویشن و نعنا با دوغ شیرین کمچرب و ماست شیرین کمچرب میل کنید و به همراه شام کاهو (بدون سُس) و کدو مسمّا بخورید، 3ـ شب قبل از خواب در هر سوراخ بینی، یک قطره روغن بنفشۀ طبّی (در پایۀ روغن زیتون) بچکانید، 4ـ قبل از خواب دمکردۀ گُلساعتی با عسل طبیعی آویشن یا یک عدد قرص گیاهی پاسی فِلُور.